TÜRKÜLER-MANÝLER

Meyrik Türküsü'nün Hikayesi

Meyrik, Pazarcýk 'ýn Damlataþ Köyü'nün "Kantarma Obasý"nda veremden ölen ve üzerine aðýtlar yakýlan güzel bir gelindir

          Meyrik evlenmeden önce verem hastalýðýna tutulmuþtur. Teyzesinin oðlu Hasan'la evlendirilir. Evliliklerinin daha 3.ayýnda Meyrik hastalanýr ve Kahramanmaraþ Devlet Hastanesi'ne kaldýrýlýr. Çok geçmeden köye Meyrik 'in ölüm haberi gelir. Kadýnlar toplanýr, aðýt yakarlar. Olayýn en ilgi çekici yaný  "Meyrik Türküsü"nün aðýt olarak , o anda irticalen Meyrik Gelin'in hem teyzesi hem de kayýnvalidesi tarafýndan söylenmesidir. Yýl 1970'tir.

            Daha sonralarý 1971 yýlýnda Aþýk Mahzuni Þerif  köye gelerek Meyrik Türküsü'nü besteler. Halen Türk Halk Müziði'nin en sevilen türkülerinden biri olan bu yanýk türkü, birçok sanatçý tarafýndan söylenmiþtir, söylenmeye de devam etmektedir.           

YÖRESEL BÝR OZAN AÞIK KUL AHMET 

Aþýk Kul Ahmet 1932 yýlýnda Maraþ'ýn Pazarcýk ilçesine baðlý Bozlar Köyünde doðdu. Adý Ahmet'tir soyadý Kartalkanat'týr. Kul Ahmet mahlasýdýr. Babasý sonra dan Pazarcýðýn Kantarma Köyüne yerleþen Mehmet Bey'dir. Dedesi yine Pazarcýðýn aþiret reisi Bilal Aða'dýr. Dedesinin ninesi meþhur Halk Edebiyatýmýzýn destan Kahramanlarýndan Köroðlu'nun eþi Benli Döne Torunlarýndandýr. Annesi Satiha Hatun, o civarýn eþrafýndan Mustafa beyin kýzýdýr.
Kul Ahmet bir yaþýnda babasýný kaybetti Hatice ve Fidan Sultan isminde iki kýzý kardeþiyle öksüz kaldý. Annesi daha genç olduðu için Memiþ isminde birisiyle evlendi.
Kul Ahmet babalýðýndan çok acý çekerek büyüdü. Bütün köylülerimiz gibi Kul Ahmed'inde yaþantýsý çile ile doludur. Ýlk okulu bitirdi. Geniþ bir halk kültürüne sahiptir. 
Küçük yaþta gurbete çýktý. Köyler daðlar þehirler dolaþtý, 15 yaþýnda sazla deyiþler söylemeye baþladý. Rastladýðý aþýklarýn peþine düþtü. Cezbeye tutuldu. Garip hallere büründü... Aþk uðruna her þeyi terk etti. Dünyayý zevk ile sefayý unuttu. Melamet gömleði geyindi. Kalender derviþler gibi köy odalarýnda hanlarda inlerde yazý yabanda çile doldurdu... Nice nice yýllar dert ile dermansýz aþk ile arkadaþlýk yaptý...
Sonunda Ankara'da halden anlar ehlidiller, can dostlar buldu. Dost muhabbetlerine dost meclislerine katýldý, söyledi çaldý, okudu kendini kabul ettirdi. Beðendirdi, alkýþlandý ve böylece garip Kul Ahmed'imiz Ankaraya baðlandý kaldý. Televizyon ve Radyolarda söyledi. Eserleri sanatkarlar tarafýndan aranjman edildi. Ve ödül kazandý. Devlet dairelerinde beþ sene kadar memurluk yaptý. 15 Haziran 1963 de annesi Satiha Hatun vefat etti. Salmaný Pak Hazretlerinin dergahýna defnedildi.
Kul Ahmet gurbette evlenmeye karar verdi. Ve Ali Tatlýbel Beyin kýzý Fatma ile evlendi. Evlilik hayatý sekiz sene sürdü. Mehmet ve Kenan isminde iki oðlu oldu. Çok sevdiði eþi Fatma haným bir kalp hastalýðýna tutuldu. 14 Haziran 1971 tarihinde Ankara Yüksek Ýhtisas Hastanesinde ameliyat masasýnda öldü, iki çocuðu öksüz kaldý. Çocuklarýný Ankara Atatürk Çocuk yuvasýna verdi. 

Neyleyim Dünyanýn saltanatýný
Gönlümü eyleyen yar olmayýnca

diyerek tekrar gezmeye karar verdi. Sazýný aldý Evliya Çelebi gibi diyar diyar gezmeye baþladý.
                    Büyük üstat Aþýk Veysel ile arkadaþlýk yaptý. Karþýlýklý eserler söyledi. Anadolu ve Avrupa þehirlerini bir bir gezdi. Nereye gittiyse büyük takdir topladý. Anadolu turnesinde iken ailesinin kýymetli eþyalarýný hýrsýzlar çaldý.

                    Kul Ahmet ekseriyeti tabiat ve güzelliklere aþýktýr. Kendine has bir gerçek yönü ahlaki, ve insancýl duygularý vardýr. O mütevazi uysal, temiz yürekli, buðday benizli uzun boylu yüzü gülen bir ozandýr. Ankara'da ikamet etti.

                    Þiirlerinde yer yer Karacaoðlan'ý, Kerem'i, Pir Sultan Abdal'ý, Þah Hatayi'yi Fuzuli'yi, ve Aþýk Veysel'i, görebiliriz.

                    Aþýk Kul Ahmet 16 Temmuz 1996 tarihinde hayata veda etti. 17 Temmuz 1996 günü Ankara Hacýbayram Camii'nde kýlýnan öðle namazýndan sonra, Karþýyaka'da topraða verildi... 

OZANA AÝT BAZI DEYÝÞLER

                                Yöreye Özgü   Maniler

         Halk edebiyatýmýzýn en yaygýn folklorik ürünü olan maniler, yörede de önemli bir yer tutar. Yöre insaný her türlü hayati olaylarýný (Aþk, gurbet,hasret,kýskançlýk, kýrgýnlýk, tabiat vs.) manilerle ifade eder.Mani, halk þiirimizin nazým þekli bakýmýndan en küçük olanýdýr. Söyleyenleri belirsizdir. Yöre kültürünü ortaya koymasý bakýmýndan son derece önemlidir.Türk milletinin varoluþ tarihinden itibaren terk edilmeyen bir gelenektir. Pazarcýk halký evlerde, toplantýlarda,düðünlerde, bayramlarda, tarlada çalýþýrken, yaylaya göçerken hep mani söyleyerek hayatýný daha renkli hale getirmektedir. Halkýn duygularýný manilerle dile getirmesi, çeþitli gönül ürperiþlerini böyle kýsa, öz ve kesin ifadeyle dile getiriþi;onun sevgi, aþk gibi konulardaki hassasiyetini ve  zekasýnýn iþlekliðini gösterir.

       Yörede söylenen manilerdeki aþk, sevgi, kýskançlýk, hasret vb. konularýnýn en ince noktalarýný bulmak mümkündür.                          

Gül sarý bülbül sarý
Koynumda gördüm yari                              
Uyandým düþ imiþ                                   
Aðlarým zarý zarý
                                   
Ayna attým çayýra                                   
Güneþ vurdu bayýra
Bizi kul ayýramaz                                    
Meðer ölüm ayýra 
                                  
Karanfil aldým handan                                   
Sevdim seni candan                                   
Yare mektup yazayým                                   
Gözümden akan yaþtan

Kaþlarýn katar katar                                   
Kirpiklerin ok atar                                   
Yanaðýn dükkan açmýþ                                   
Dudaklarýn bal satar 

           Ayrýlýk, sevgiliye duyulan özlemle ilgili manilere örnekler:

 Gidiyorum elveda                                   
Yoluna canlar feda                                   
Gidene gelmez derler                                   
Kavuþturur Hak Hüda
                                   
Kaþlarýn yaydýr bana                                 
Cemalin aydýr bana                                   
Bir gün seni görmesem                                   
Sanýrým aydýr bana                                    

Þu daðlar bizim olsa                                   
Her yaný üzüm olsa                                   
Yarin yattýðý yastýk                                   
O benim dizim olsa                                   

Elmayý ata ata                                    
Þeftali sata sata                                   
Yaným yunum aðrýdý                                   
Yalnýz yata yata 

Askerde olanlar için söylenen maniler; 

Sarý yorgan yüzlerim,
Yüzler yüzler düzlerim,
Ne kaderim karaymýþ,
Asker yolu gözlerim. 

Mektup verdim postaya
Haber gitsin kýþlaya
Yarimden cevap geldi
Düðünümüz haftaya

Aðýt olarak söylenenler; 

Hastanenin önü mermer döþeli
Doktorlar geliyor eli þiþeli
Üç gün oldu ben bu derde düþeli
Aman doktor aman gönder sýlama

Al ördek  yeþil ördek
Kanadý meþin ördek
Künde bir çift gezerdi
Hani bugün eþim ördek
 

Ninni biçiminde söylenenler; 

Gidinde bulutlar gidin
Yavruma da selam edin
Yavrum tatlý uykudaysa
Uykusunu halel edin
 

Ünlü Türk Ozaný Karacoðlan da diyar diyar gezer ve gezip gördüðü yerlerdeki güzeller ve güzellikler üzerine maniler söylerken, Pazarcýk'la ilgili olarak ta aþaðýdaki  þiirini söylemiþtir. 

Maraþ Ýllerine giden kervancý
Selam söyle bizim il'e obaya
Eðer Allah'ýn seversen seyrancý
Uðran Pazarcýða Salman Babaya 

-Bir rivayete göre Karacaoðlan'ýn  mezarýnýn da Pazarcýk'ta olduðu söylenir. Ama bu zayýf rivayetin doðru olan bir tarafý vardýr oda þudur. Türk Halký sevdiði Yunus Emre, Somuncu Baba (Þeyh Hamidi Veli Hz.), gibi beðendiði mümtaz þahsiyetlerin anýsýna uðradýðý illerde, beldelerde Türbe ve anýtlarý yapýlmýþtýr. 

PAZARCIK ÞÝÝRLERÝ

 CAN PAZARCIK 

Kahramandýr senin ilin
Karpuzlarýn dilim dilim
Kýzlar dokur halý kilim
Sen bizimsin can Pazarcýk

Yýllarca hep çile çektin
Pamuk, pancar, mýsýr ektin
Kültürünle belki tektin
Sen bizimsin can Pazarcýk
 
Kýrk maðara, büyük pýnar
Çamlý tepe sana yanar
Her giden genç seni arar
Sen bizimsin can Pazarcýk

Zirvededir Köroðlu'nun kalasý
Engizektir Pazarcýðýn yaylasý
Tapo Aða, Yakup Paþa fakirlerin babasý
Sen bizimsin can Pazarcýk 

Senin anlatmak bir baþka
Þairlerin gelir aþka
Düþler gerçek olsa keþke
Sen bizimsin can Pazarcýk

 Memet KÖSELER - Milli Eðitim Þube Müdürü

ANILAR 

Sýcak olur  Uzungüney kýyýsý
Kartal yuvasýdýr ,Soyak Kayasý
Köyün kaynak suyu ,Ördek Kuyusu
Daðý güzel, suyu güzel köyümün.

Düðünde, yarýþta ata binilir
Harman sonu oðlak, çebiþ yenilir
Güz olur baðlardan köye inilir
Baðý güzel, soyu güzel  köyümün

Bað zamaný  Sapaca  deresinden  geçilir
Gediðe varýnca  yollar  seçilir
Aþaðýkuyu'dan zor su içilir
Gaceri ayrý, Sapaca'sý ayrý güzel köyümün

Düðünlerde davul zurna vurulur
Pehlivanlar çýkar güreþ  kurulur
Tura, sin-sin, orta oyunu oynanýr
Þenlik olur düðünleri köyümün

Avcýlarýný saymak oldukça zordur
Rahmetli Çolak, Alapan, Ejder
More Salman, Daþo Mehmet, ve daha  kimler      
Evsini, sulaðý  boldur  köyümün  

Uzun güney, Tilkiburun daðýmýz                                
Sapaca , Gacerde  üzüm baðýmýz
Meþhur olur peynirimiz, yaðýmýz
Bir uçtan bir uca otlak köyümüz

Kirkit ile kilim, çuval dokurlar
Yeni doðmuþ oðlaða gübür ekilir
Güz olur davara teke katýlýr
Gelenekleri ile yaþar güzel köyümüz.

Orak ile ekinler biçilir
Soðuk suyu galaz ile içilir
Yaz gelince banýlara göçülür
Yayla, yazlýk dolu köyümüz

Aksu vadisinde öküz güderken
Çamlýbel'den  Gökalaný süzerken
Günbatýmý Tadýr virajýný dönerken
Bir güzel görünür yamaç köyümüz

Köyümüz  kayalýktýr, ortasý mektep            
Aþaðýsý Kargalý, yukarý yörep
Önünden yol geçer  Malatya-Antep
Baþka bir  güzeldir þirin köyümüz. 

KADER DEDÝM 

Gelip geçen günlerle ümitlendim
Ne yaptým ben, hep düþündüm bekledim
Dost dedim, sevgi dedim bekledim
Ýyi-kötü günlere kader dedim

Eski dedim, yeni dedim, ne dedim
Güzele güzel, çirkine ne dedim
Bazen üzüldüm bazen de sevindim
Ýyi-kötü günlere kader dedim

Eðlendim, sevindim, haydi geç dedim
Çocuk oldum, genç oldum, geçti dedim
Bazen gülerdim bazen de aðlardým
Ýyi-kötü günlere kader dedim

Dost dedim, düþman dedim, bak ne dedim
Kardaþ dedim, yar dedim,yaran dedim
Hem sevdiler hem üzdüler ne dedim
Ýyi-kötü günlere kader dedim

Yaþlandým geçenlere aný dedim
Ýyi-kötü günler geçti ne dedim
Bazen gördüm bazen de göremedim
Geçti gitti ömr, böyle biter dedim 

AVCI 

Aradýn, aradýn, beni aradýn
Yerimi aðaçta, dalda aradýn
Kaçtým, kaçtým aradýn buldun beni
Ey zalým avcý buldun, vurdun beni


Gelme yanýma, gelme, vurma beni
Yavrularým öksüz koymasýn beni
Kanadým kýrýldý, býraksan beni
Ey zalým avcý buldun, vurdun beni

Gözlerim görmez oldu, kaçamadým
Sarýldým, kaçacak yer bulamadým
Vurma beni ey avcý, vurma beni
Dedimse yine buldun, vurdun beni

          Ýsmail TUTLU - Emekli Öðretmen

MEMLEKETÝM PAZARCIK  

Sana ulaþýr bu uzayan yollar.
Karþýnda durur bu sýra daðlar.
Ziyaret Tepesi'ndeki çamlar.
Sen bir baþka güzelsin Pazarcýk.  

Kartalkaya adýnda bir barajýn var.
Kahramanlar diyarý bir Maraþ’ýn var.
Gönlümde teksin amma bir adaþýn var.
Sen bir baþka þirinsin Pazarcýk.  

Ovalarýn, topraðýn bereket saçar.
Baðýnda, bostanýnda güller açar.
Aksu sende baþlar, sende coþar.
Sen bir baþka güzelsin Pazarcýk.  

Candan dost insanýnla güzelsin.
Sen benim için özel mi özelsin.
Þair Gençbey'in hep kâlbindesin.
Sen bir baþka þirinsin Pazarcýk.

Ahmet SANDAL - Çevre ve Orman Bakanlýðý Baþmüfettiþi