YÖRENÝN AÐIZ ÖZELLÝKLERÝ

Pazarcýk'ýn aðýz özellikleri yerleþim yerlerine göre farklýlýk arz eder. Bunda özellikle yörenin etnik yapýsý etkili olmaktadýr. Tarihçede de belirtildiði gibi yörede Türk, Kürt vs. çeþitli ýrklar bir arada yaþamaktadýr. Her ne kadar gelenekler, görenekler büyük ölçüde ortaksa da dil bakýmýndan bir takým farklýlýklar göze çarpar. Türkçe konuþan kesime baktýðýmýz zaman özellikle Azeri Türkçesiyle ortak kelimeler olduðu gözlemlenir. Mesela ilçenin Büyüknacar Kasabasý'nýn aðýz yapýsýna göz attýðýmýzda bu durumu net bir þekilde görebiliriz. Azeri Türkçesinde sýkça kullanýlan " harda ( nerde ) " kelimesi yörede aynen yaþanmaktadýr. Yine toprak kelimesinin " torpak ", yaprak kelimesinin " yarpak " þeklinde telaffuz edilmesi bu durumu açýk bir þekilde örneklemektedir. Bu tür kelimelerin sayýsýný çoðaltabiliriz. Ancak Türkçe konuþan köy ve kesimlerde de kelimelerin kullanýlýþ biçimlerinde farklýlýklar vardýr. Mesela " amca " kelimesi bazý yerlerde bu þekliyle, bazý yerlerdeyse " emmi " þeklinde söylenir. Ayný þekilde teyze kelimesi de kimi yerlerde " dezze ", kimi yerlerde ise " daze " þeklinde kendini gösterir. Yine Türkçenin en önemli özelliklerinden birisi olan " Türkçe kelimeleri ' r ' sesiyle baþlamamasý " yöre insanýný farklý kullanýmlara itmiþtir. Mesela recep kelimesi " irecep ", ramazan kelimesi " ýramazan " þeklinde telaffuz edilir.

Pazarcýk yöresinin aðýz özelliklerinde dikkat çeken diðer bir husus da eski kelimelerin büyük ölçüde yaþamasýdýr. Özellikle Türkçe olmadýðý iddiasýyla dilimizden atýlan Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin hala kullanýldýðýna þahit oluyoruz. Okul yerine " mektep ", merdiven yerine " süllüm ", eþek yerine " merkep ", öðrenci yerine " talebe " kelimelerinin kullanýlmasý bunu göstermektedir. Bu örnekleri çoðaltabiliriz.

Bu kelimelerin hala kullanýlýyor olmasý Türk diline verilen önemin bir göstergesidir. Yöre insanýnýn uydurukça kelimeler yerine anadilinde bulunan kelimelerle konuþmasý Türkçe için sevindirici bir durumdur.

Yine Eski Türkçenin bir özelliði olarak kelime baþlarýnda " k " yerine " g " sesinin kullanýlmasý oldukça yaygýndýr. Mesela kavun-gavun, karpuz-garpuz, kalýn-galýn, kaþýk-gaþýk, kavak-gavak... gibi.

Yörenin bir baþka aðýz özelliði ise kelimelerde uzun ünlülerin sýkça kullanýlmasýdýr. Ak-aa, bey-bea, yarýn-yarin, bugün-boon... gibi.

Yörenin Kürtçe konuþan kesimleri ise tamamen farklý aðýz özelliklerine sahiptir. Birçok kelime ortak olarak kullanýlmasýna raðmen bu kesimin kullandýðý kelimeler yörenin diðer kesimlerine göre önemli farklýlýklar arz eder. En basitinden yörede kullanýlan isimlere baktýðýmýz zaman bile bu farklýlýklarý rahat bir þekilde görebiliriz. Mesela mehmet-mamo, hüseyin-hüso, hasan - haso, mustafa-musto ... gibi.

Ancak bütün bu farklýlýklar yöreye has güzellikleri ifade eder. Elbetteki bir yörenin aðýz yapýsý yaþanýlan bölgeye, iklime, coðrafyaya göre deðiþir. Herkesin ayný kelimelerle konuþmasý beklenemez. Bir yörede ne kadar deðiþik aðýzlar varsa bu Türkçenin zenginliðini gösterir.

Pazarcýk yöresinde kullanýlan ;

Kelimeler | Atasözleri | Dualar | Beddualar | Maniler | Bilmeceler