ATASÖZLERÝ DEYÝMLER SÖYLEYÝÞLER

Adam zengin olamaz, zengin adam olamaz.
Anasýna bak kýzýný al, kenarýna bak bezini al.
Aþgarý bozuk : Þekli bozuk
Apýk sapýk konuþma : Mantýksýz, manasýz konuþma
Adýný baðýþla : Ýsmini söyle
Arka gerek arka, düþman göre korka.
At ölür nalý kalýr; adam ölür namý kalýr.
Anasýný seven danasýný da sever
Aptal ata binince aða oldum; þalgam çorbaya girince yað oldum sanýr.
At ver dost ol, kýz ver düþman ol.
Allah önü gelenli deðil, sonu gelenli eylesin.
Avradý olmayanýn aklý olmaz.
Abbas yolcu : Hemen gidecek
Avrat var zavraný zort, avrat var hazreti mülk.
Asýl azmaz, bal kokmaz.
Anamýn ekmeðine kuru, ayranýna duru diyemem.
Abdal düdükten, çocuk oyundan usanmaz.
Aðaç ne kadar uzasa da göðe deðmez.
Ahmaða yüz, abdala söz vermeye gelmez.
Akýllý düþman, akýlsýz dosttan iyidir.
Allah daðýna göre kýþ verir.
Abdalýn dostluðu köy görününceye kadardýr.
Akýllý olup tembel ise ikaz et, akýlsýz olup da çalýþkan ise dikkat et.
Aðlamayana meme verilmez.
Aðaçtan maþa, abdaldan paþa olmaz.
Aç koyma hýrsýz edersin, çok söyleme arsýz edersin.
Ah yerde kalmaz.
Alma mazlumun ahýný, çýkar aheste aheste.
Alýþ-veriþ baþka, dostluk baþkadýr.
Af büyükten, suç küçükten.
Ardýcýn közü, yalancýnýn sözü olmaz.
Ar eden, kar etmez.
Arsýz erimez, çayýr çürümez.
Alacaðýna þahin, vereceðine karga.
Acýkan doymam, susayan kanmam sanýr.
Aðýr harman geç kalkar.
Açtý aðzýný, yumdu gözünü.
Avucunu yala.
Acýyan çok ama, ekmek veren yok.
Adam sandýk eþeði, altýna serdik döþeði.
Arayan Mevla'sýný da bulur, belasýný da.
Ayrandan aþaðý katýk olmaz.
Al takke ver külah.
Aç aman bilmez.
Aç it duvarý deler.
Artýk mal göz çýkarmaz.
Aþ da sabahleyin, iþ de.
Aþa dökülen yaðýn, zararý olmaz.
Ayýkla pirincin taþýný.
Aç ile arkadaþ olma, yemem der de sömürür.
At ile avrat, yiðidin bahtýna.
At ölür, nalý kalýr; yiðit ölür, namý kalýr.
Aç köpek fýrýn deler.
Alnýný karýþlarým.
Allah selamet versin.
Acýn koynunda ekmek eðlenmez.
Acý patlýcaný kýraðý çalmaz.
Ah þu dilim, baþýma giydirir kilim.
Aklýnýn tahtasý eksik.
Adam adamdýr olmasa da pulu, eþek eþektir altýndan olsa çulu.
Analar kundaða sarmamýþ
Aðalýk vermeyle, yiðitlik vurmayla olur.
Adam yokluðunda, keçiye Abdurrahman Çelebi derler.
Anan öldü acýndan, ne umarsýn bacýndan.
Ayýdan post, gavurdan dost olmaz.
Binin yarýsý beþ yüz, o da bende yok.
Bana bugün lazým, yarýn kocam da gelir.
Belini berke dayamýþ.
Baþýný yedi.
Burnunun yivi yok. (Utanmayý bilmez)
Bir çivisi noksan (Yarým akýllý)
Bað babadan, zeytin dededen kalmalý.
Balýk baþtan kokar.
Bir deli bir kuyuya bir taþ atmýþ, kýrk akýllý çýkaramamýþ.
Bekarýn parasýný it, yakasýný bit yer.
Bir deri bir kemik kaldý.
Bir dikili aðacý yok.
Belli düþman, gizli dosttan yeðdir.
Bir karýyla bir koca, dýrdýr eder her gece.
Birgün elime düþersin.
Bir korkak bir orduyu bozar.
Bir koyundan iki post çýkmaz.
Bir koltuða iki karpuz sýðmaz.
Bir kötü gidince, yerine daha iyisi gelmez.
Bir dost kýrk yýlda kazanýlýr.
Bir dostun bir düþman kadar kahrý olur.
Bir kötünün yedi mahalleye zararý dokunur.
Bekara avrat boþamasý kolay olur.
Beleþ sirke baldan tatlý olur.
Bir mýh bir nal, bir nal bir at, bir at bir er, bir er bir vatan kurtarýr.
Bir ekmek, dokuz aç; durma ordan kaç.
Bir eli yaðda, bir eli balda.
Bir nalýna vurur, bir mýhýna.
Bir evde düzen olunca düzenbazlýk olmaz.
Bir pire için yorgan yakar.
Bir eve bir baca, bir kadýna bir koca.
Boya posa bakma, huya husa bak.
Bir sürüye bir çoban.
Bir gemide iki kaptan olmaz.
Bir sürüye bir kurt yeter.
Bir göz aðlarken bir göz gülmez.
Bir gül için, bin dikene katlanýr.
Bir tahtasý eksik.
Ben aða, sen aða; bu ineði kim saða?
Bir taþla iki kuþ vurulmaz.
Burnundan kýl aldýrmaz.
Bir ye, bin þükret.
Bir külek bal, anasý akýllý kýzýný al.
Bahtýn, gönlün að ola; anan, baban sað ola.
Biri yer, biri bakar kýyamet ondan kopar.
Baþý sel, ayaðý göl.
Bize göre hava hoþ.
Bizim evde yallanýr, Kirkor'un baðýnda ürür.
Bizim gelin bizden kaçar, ele baþýný açar.
Boðaz deðil, bakkal honisi.
Besle kargayý, oysun gözünü.
Benim oðlan bina okur, döner döner gene okur.
Borcunu bilmeyen, namusunu bilmez.
Battý balýk yan gider.
Benlik þeytana yakýþýr.
Benzine kan geldi.
Pabucunu ele verdi.
Pabucu dama atýldý.
Bal etmez arý.
Bin dereden su getirir.
Bin dost az, bir düþman çok.
Bir adamýn karýsý, o adamýn yarýsýdýr.
Bal tutan parmaðýný yalar.
Bir alan piþman, bir de almayan.
Bir arpa boyu yol aldý.
Bir ayaðý çukurda.
Bir ayna al da yüzüne bak.
Bir baþ nereye olsa sýðar.
Bu iþte bir bit yeniði var.
Bir buldu, iki ister; akçe buldu, çýkýn ister.
Bir çýktý, pir çýktý.
Besili tazý tüyünden belli olur.
Býrak danayý, bulur anayý.
Bir çiçekle bahar gelmez.
Bir çöplükte iki horoz ötmez.
Bildiðinin bir huyu, bilmediðinin bin huyu olur.
Borçlu ölmez, benzi sararýr.
Beþ parmaðýn beþi bir deðil.
Beyazýn adý var, esmerin tadý var.
Beyden doðan, bey olur.
Bez alýrsan Musul'dan, kýz alýrsan asýldan al.
Býçaðýný kýnýnda buldu.
Býçak kadar boyu var, türlü türlü huyu var.
Bilen de konuþur, bilmeyen de.
Biliyordun kýçýnýn huyunu, niye içtin mercimeðin suyunu?
Bilmediðin lafa karýþma.
Büyük kýz gitmeden küçük kýz gitmez.
Býçak yarasý unutulur, dil yarasý unutulmaz.
Babalým boynuna (Vebalim üzerine)
Cömert derler, maldan ederler; yiðit derler, candan ederler.
Cümbür cemaat.
Cahil kendinin düþmanýdýr, baþkasýna nasýl dost olur?
Can çýkar, huy çýkmaz.
Cenabetten keramet umulmaz.
Cihaný yakan zulümdür, kazma- kürek deðil.
Çok gezilen yerde ot bitmez.
Çakalsýz köy olmaz.
Çok, kendi kendini tutturur; az, kan yutturur.
Çok arpa atý çatlatýr.
Çok söyleme arsýz olur, çok verme hýrsýz olur.
Çalma el kapýsýný, çalarlar çapýný.
Çam sakýzý çoban armaðaný.
Çok naz aþýk usandýrýr.
Çaðrýldýðýn yere erinme, çaðrýlmadýðýn yerde görünme.
Çocuktan al haberi.
Çürük tahtaya bastý.
Çürük tahta mýh tutmaz.
Deðneði yiyenle sayan bilir.
Deli söylemiþ de akýllý oynatmýþ.
Ekmek Hýdýr'ýn su Bedir'in, yiyin için kudurun.
Ekmek elden su gölden.
Ekmeði bütün oldu.
El aðzýna bakan karýsýný tez boþar.
Ele verir talkýný kendi yutar salkýmý.
El sözü harman tozu.
Eliðin hamuruyla erkek iþine karýþma.
Er kocar gönül kocamaz.
Elden gelen öðün olmaz. Olsa da *aktinde olmaz.
El kýzý. (yeni gelen gelin)
El kiri. (para, kazanç)
Eline, diline, beline mukayyet ol.
Erkek sel, kadýn göl.
Erkek söyler, kadýn dinler.
Evinde yok bulgur aþý, kendi gezer bölük baþý.
El öpmeyle dudak aþýnmaz.
Erken kalkan yol alýr, erken evlenen döl alýr.
Eþeðini övmeyen çerçi olmaz.
Eþek çamura düþünce, sahibinden yiðidi olmaz.
Evvel can, sonra canan.
El yumruðu yemeyen, kendi yumruðunu balyoz sanýr.
Feleðin çemberinden geçmiþ.
Fukara oklavayý hacetten sayar.
Gelin binmiþ deveye, gör kýsmeti nereye.
Güvendiðimiz daðlara karlar yaðdý.
Gelen geçer, konan göçer.
Güvenme varlýða, düþersin darlýða.
Güzel bürünür, çirkin görünür.
Güzeli herkes sever.
Karným zil çalýyor.
Kuru kuru kadaný alayým, takýr takýr yoluna öleyim.
Gün kazanýp, gün yiyor.
Gülün dostu dikendir.
Güzellik görenin gözündedir.
Herkes çiðner sakýzý, Kürt kýzý getirir tadýný.
Her kafadan bir avaz.
Hakkýný avucuna verdi.
Hacý, hacý olamaz gitmekle Mekke'ye; dede, dede olmaz gitmekle tekkeye.
Haddini bilmeyene haddini bildirirler.
Hain olan korkak olur.
Hak dedikten sonra, akan sular durur.
Hak ol ki, pak olasýn.
Haklý hakkýndan vazgeçmez.
Haklý haksýzý Baðdat'tan çevirir.
Halep orada ise arþýn burada.
Har vurup harman savurur.
Hayvan ölür semeri kalýr, insan ölür eseri kalýr.
Helal mal kaybolmaz.
Haram harama gider.
Hem çalar, hem oynar.
Hem kel, hem fodul.
Hem ziyaret, hem ticaret.
Hem suçlu, hem güçlü.
Harman yel ile, düðün el ile.
Her deliðe elini sokma, ya yýlan çýkar, ya çiyan.
Herkes baþýna buyruk.
Herkes ettiðini bulur.
Hýsýmý hýsým yapan da avrat, hasýmý hasým yapan da.
Hýrsýza anahtar gerekmez.
Hile ile peynir gemisi yürümez.
Haramýn binasý olmaz.
Hocanýn yap dediðini yap, yaptýðýný yapma.
Horoz ölür, gözü çöplükte kalýr.
Huylu huyundan vazgeçmez.
Ýþi Allah'a kalmýþ.
Ýþi Arap saçýna döndü.
Ýþi olmayanýn, aþý olmaz.
Ýþi yüzüne gözüne bulaþtýrýr.
Ýþ olacaðýna varýr.
Ýþ iþten geçti.
Ýt yataðýnda ekmek ufaðý aranmaz
Ýyi olursa bahtýndan, kötü olursa bizden bilirler.
Ýyiden kötülük gelmez.
Ýyilik et, denize at; balýk bilmezse, Halýk bilir.
Ýt ile çuvala, kedi ile kilere girilmez.
Ýyilik et kele, öðünsün ele.
Ýt iti ýsýrmaz.
Ýçi baþka, dýþý baþka.
Ýðne atsan yere düþmez.
Ýðneyi kendine, çuvaldýzý baþkasýna batýr.
Ýbadet de gizili, kabahat da.
Ýki at bir kazýða baðlanmaz.
Ýki baþ bir kazanda kaynamaz.
Ýmaným gevredi.
Ýki ayaðýmý bir pabuca sokma.
Ýnadým inat, adým Kel Murat.
Ýnanma dostuna, saman koyar postuna.
Ýnsan doðduðu yerde deðil, doyduðu yerde yaþar.
Ýnsan göre göre, hayvan süre süre alýþýr.
Ýnsanlar konuþa konuþa, hayvanlar koklaþa koklaþa anlaþýr.
Ýnsan olmayan, insan kadrini bilmez.    
Ýki cambaz bir ipte oynamaz.
Ýki dinle bir söyle.
Ýki eðriden bir doðru çýkmaz.
Ýki eli kýzýl kanda da olsa gelir.
Kel Ali'nin baðýna döndü.
Kabadayý tükürdüðünü yalamaz.
Kapak çiçeði gibi açýldý.
Kap sirkeye göredir.
Kapalý kutu.
Kibirin hasmý Allah'týr.
Kar, zararýn kardeþidir.
Kuþtan korkan, darý ekmez.
Kurunun yanýnda yaþ da yanar.
Keçeyi suya atmýþ.
Kötü çamýn kozalaðý çok olur.
Kitaplar soðuk ama güvenilir dostlardýr.
Kýlý kýrk yarmak.
Kurt kocayýnca, köpeðin maskarasý olur.
Kesesine kalmadý.
Keskin sirke küpüne zarar.
Mýzrak çuvala sýðmaz.
Malýna mukayyet ol, komþunu hýrsýz çýkarma.
Bahanesiz dost köyüne varýlmaz.
Oðlan anasý, rahat olmaz.
Kýz anasý, naz anasý.
Otu çek, köküne bak.
Öküzün altýnda buzaðý arýyor.
Ölmüþ at arar, nalýný sökmeðe.
Ölmüþ eþek kurttan korkmaz.
Ölürsem anam aðlar, gerisi yalan aðlar.
Ölenle ölünmez.
Ölenin aahçýsý, kalanýn nasihatçýsý
Öl benim için, öleyim senin için.
Öldüðüne bakmaz da koz aðacýndan tabut ister.
Ölüsü olan bir gün aðlar, delisi olan her gün aðlar.
Pire itte, bit yiðitte olur.
Rüzgar eken, fýrtýna biçer.
Söz büyüðün, su küçüðün.
Sað tilki, ölü aslandan yeðdir.
Seli gider, kumu kalýr.
Sen eþek olursan, semer vuran çok olur.
Sýrrýný düþman bilmesin dersen, dostuna açma.
Söz gümüþ ise sükut altýndýr.
Söz dinleyen, söz verenden uz gerek.
Söyleyene deðil, söyletene bak.
Söyleme sýrrýný dostuna, o da söyler dostuna.
Sekiz aptal, dokuz kaþýðý boþ býrakmaz.
Süllümden indim, sözümden döndüm.
Tavuk suyu içer, Allah'a bakar.
Tek taþtan duvar olmaz.
Týrnaðýn varsa baþýný kaþý.
Tongaya düþtü. (oyuna geldi)
Týð gibi delikanlý.
Tomusun gününde.
Ucuz etin yahnisi yenmez.
Uyku küçük ölümdür.
Uyku bir kantar, uyudukça artar.
Uz gibi durur, biz gibi sokar. 
Un elekten, çamur bilekten geçer.
Ufak suda balýk kendini büyük sanýr.
Vur patlasýn, çal oynasýn.
Veren alýr, alan verir.
Veren el, alan elden üstündür.
Yaþ kesen, baþ kesen iflah olmaz.
Yalancýnýn mumu yatsýya kadar yanar.
Yalnýz kuþ, yuva yapmaz.
Yüzünü ekþitme.
Yenenle yanana bir þey dayanmaz.
Yýkýlan güreþe doymaz.
Yavuz itin, sonu uyuz olur.
Yatan aslandan, gezen tilki iyidir.
Yüz versen astar ister.
Yemek yerken ayaða kalkýlmaz.
Yüz yüze bakmaya yer býrakmak.
Yaza çýkardýk danayý, beðenmez oldu anayý.
Yýlanýn soktuðunu akrep de sokar.
Yal yiyen it, yüzünden belli olur.
Yedisinde neyse, yetmiþinde de o olur.
Yiðidin anasý çabuk aðlar.
Zýmaranýn sýrtýna git.
Zaruret ateþten gömlektir.
Zaruretler haramý mübah kýlar.
Zenginin malý, züðürdün çenesini yorar.
Züðürt kesesi gibi tam takýr.
Zorla güzellik olmaz.
Zýlgýt yedi.
Zehirden þifa, kahpeden vefa beklenmez.
Zengin arabasýný daðdan aþýrýr, fakir düz yolda þaþýrýr.